Chứng Chỉ Ngành Tài Chính Ngân Hàng: Đừng Gom Như Gom Tem

Mình có một người quen, CV ghi bảy cái chứng chỉ, từ quốc tế tới trong nước, từ phân tích đầu tư tới quản lý dự án. Đi phỏng vấn vị trí tín dụng doanh nghiệp, người phỏng vấn hỏi đúng một câu: “Trong bảy cái này, cái nào bạn dùng trong công việc gần nhất?” Bạn ấy im khá lâu. Câu chuyện đó là lý do mình viết bài này. Chứng chỉ ngành tài chính ngân hàng là thứ đáng đầu tư, nhưng đầu tư sai hướng thì nó chỉ là một dòng chữ tốn tiền.

1) Chứng chỉ giúp được gì, và không giúp được gì

Học một chứng chỉ bài bản giúp bạn hệ thống lại kiến thức theo một khung chuẩn, thứ mà tự đọc tài liệu rời rạc rất khó có được. Nó cũng là tín hiệu với người tuyển: bạn chịu bỏ thời gian, công sức cho chuyên môn, và đủ kỷ luật để đi hết một chương trình dài.

Nhưng chứng chỉ không làm thay được kinh nghiệm. Người có chứng chỉ mà không làm được việc vẫn không qua nổi thử việc. Mình hay ví nó như bằng lái: có bằng thì được ra đường, còn lái có vững không là chuyện khác hẳn, và người ngồi ghế bên cạnh biết ngay sau năm phút.

2) Nhóm quốc tế: dài, tốn, nhưng có giá nếu đúng hướng

Nhóm này được đánh giá cao ở các vị trí chuyên sâu như phân tích đầu tư, kiểm toán, quản trị rủi ro. Đổi lại, chúng thường kéo dài nhiều năm, chi phí đáng kể và cần tiếng Anh tốt. Hợp với người đã khá chắc mình đi đường dài trong một nhánh cụ thể.

Chứng chỉHợp với hướngMình nhận xét
CFA (Chartered Financial Analyst)Phân tích đầu tư, quản lý quỹ, tài chính doanh nghiệpNặng, nhiều cấp độ; người làm quầy giao dịch học thì hơi phí
ACCA / CPAKế toán, kiểm toán, tài chính doanh nghiệpHợp người đi khối hỗ trợ hoặc bộ phận tài chính doanh nghiệp
FRM (Financial Risk Manager)Quản trị rủi ro tại ngân hàng, quỹHẹp nhưng sâu, có ý nghĩa khi bạn đã ở mảng rủi ro
CFP (Certified Financial Planner)Hoạch định tài chính cá nhân, tư vấn kháchGần với người làm khách hàng cá nhân, tư vấn tài sản

Đọc bảng sẽ thấy mỗi cái trỏ về một nhánh khác nhau. Người theo quản trị rủi ro được lợi từ FRM hơn là ôm thêm hai chứng chỉ chẳng liên quan. Trước khi chọn, nên nhìn chứng chỉ như một trong những công cụ trong nghề ngân hàng phục vụ định hướng của bạn, chứ không phải đích đến tự thân, để khỏi lao vào học chỉ vì thấy bạn bè đăng ảnh đi thi.

3) Nhóm trong nước và chứng chỉ hành nghề

Bên cạnh nhóm quốc tế, có những chứng chỉ do cơ quan, tổ chức trong nước cấp, gắn với hành nghề tại Việt Nam. Ví dụ dễ thấy nhất là mảng chứng khoán: một số vị trí như môi giới yêu cầu chứng chỉ hành nghề do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành. Ở đây không còn là “có thì tốt”, mà là không có thì không được làm.

Điều kiện, nội dung và thủ tục thi của nhóm này do cơ quan quản lý ban hành và có thể thay đổi theo thời kỳ. Mình đã thấy người học theo đề cương cũ chỉ vì nghe đàn anh kể. Hãy tra cứu thông tin chính thức từ cơ quan quản lý hoặc tổ chức đào tạo được công nhận ngay tại thời điểm bạn định thi.

Có một nhóm nữa ít người để ý: các khóa nghiệp vụ ngắn hạn do chính ngân hàng hoặc các trường, viện đào tạo chuyên ngành tổ chức, như nghiệp vụ tín dụng, thanh toán quốc tế, thẩm định giá. Chúng không oai bằng chứng chỉ quốc tế, nhưng sát với việc hằng ngày hơn nhiều. Với người làm chi nhánh vài năm đầu, một khóa thanh toán quốc tế học xong dùng ngay tuần sau có khi giúp ích hơn một cấp độ CFA học xong rồi để đó. Mình từng chọn học một khóa thẩm định tài sản thế chấp khi còn làm tín dụng, chi phí không đáng kể so với các chương trình quốc tế, mà nhờ đó đỡ bị phòng thẩm định trả hồ sơ về đến mấy lần.

4) Chọn thế nào cho khỏi phí

Bắt đầu bằng một câu hỏi ngược: ba tới năm năm nữa bạn muốn ngồi ở vị trí nào. Trả lời được câu đó thì chứng chỉ phù hợp gần như tự lộ ra. Không trả lời được thì tạm khoan đóng học phí, đi làm một thời gian cho rõ hướng đã.

Rồi tính tới thời gian, tiền bạc, và sức của mình ở giai đoạn hiện tại. Người mới đi làm năm đầu vừa học việc vừa chạy chỉ tiêu, ôm thêm một chương trình quốc tế nặng thì dễ bỏ dở giữa chừng, mất cả tiền lẫn tinh thần. Nhiều khi tập trung tích lũy kinh nghiệm và ngoại ngữ trước, rồi mới đầu tư chứng chỉ chuyên sâu, lại là lựa chọn tỉnh táo hơn.

Mẹo thực tế nhất mình biết: trước khi đóng tiền, tìm hai, ba người đang làm đúng vị trí bạn nhắm, hỏi thẳng họ có dùng chứng chỉ đó trong công việc không, nó giúp họ ở chỗ nào. Người trong nghề trả lời thật hơn trang quảng cáo khóa học nhiều.

Sinh viên có nên học sớm không? Nếu đã rõ hướng, bắt đầu các cấp độ đầu khi còn học là hợp lý. Nếu chưa rõ, đừng vội học cái đắt nhất. Có chứng chỉ quốc tế thì thu nhập có tăng không? Nó có thể giúp bạn cạnh tranh tốt hơn cho một số vị trí, còn thu nhập vẫn phụ thuộc năng lực, kinh nghiệm, vị trí và tổ chức. Một chứng chỉ đúng trọng tâm cộng với vài năm làm thật thường có giá hơn một danh sách dài mà không cái nào sâu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

CAPTCHA